มัดจำ กับ เงินจอง ต่างกันยังไง — ผิดสัญญาได้เงินคืนไหม 2569
มัดจำกับเงินจองต่างกันตามกฎหมาย มัดจำถูกริบได้ตาม ปพพ.377-378 ส่วนเงินจองเป็นคำทางการค้า รู้ให้ชัดก่อนวางเงินซื้อบ้าน-ที่ดิน
มัดจำ เงินจอง ต่างกัน คือคำตอบสั้นที่สุด
ทั้ง "มัดจำ" และ "เงินจอง" คือเงินที่วางก่อนทำสัญญาซื้อขายจริง แต่ สถานะทางกฎหมายต่างกัน:
- มัดจำ — เป็นคำที่มีในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์โดยตรง (มาตรา 377-378) มีผลทางกฎหมายชัดเจนว่าใครผิดสัญญาแล้วเกิดอะไรขึ้น
- เงินจอง — เป็นคำทางการค้า/การตลาด ไม่มีนิยามตายตัวในกฎหมาย ผลของมันจึงขึ้นอยู่กับ ข้อความในสัญญา ล้วนๆ ว่าตกลงกันว่าจะคืนหรือริบเมื่อไหร่
พูดง่ายๆ คือ มัดจำมี "กติกาสำรอง" จากกฎหมายรองรับ ส่วนเงินจอง "แล้วแต่ตกลง" — ถ้าสัญญาเงียบ อาจตีความยาก ดังนั้นก่อนควักเงิน ต้องรู้ว่ากำลังวางอะไรและเงื่อนไขคืออะไร
มัดจำตามกฎหมาย — ใครผิด ใครได้ ใครเสีย
หัวใจอยู่ที่ ปพพ. มาตรา 378 ซึ่งวางหลักผลของมัดจำไว้ กรณีที่คู่สัญญาไม่ได้ตกลงกันไว้เป็นอย่างอื่น (สรุปสาระสำคัญ):
| สถานการณ์ | ผลตามหลักมาตรา 378 | |-----------|---------------------| | ทำสัญญาสำเร็จ โอนกันเรียบร้อย | มัดจำถูกคืน หรือหักเป็นส่วนหนึ่งของราคา | | ผู้วางมัดจำ (ผู้ซื้อ) ผิดสัญญา | ผู้รับมัดจำมีสิทธิ ริบมัดจำ | | ผู้รับมัดจำ (ผู้ขาย) ผิดสัญญา | ต้อง คืนมัดจำ (และตามที่ตกลงเรื่องเบี้ยปรับ) |
จุดที่คนเข้าใจผิดบ่อย: หลายคนคิดว่า "ผู้ขายผิดสัญญาต้องคืนมัดจำสองเท่าเสมอ" — จริงๆ กฎหมายมัดจำ (มาตรา 378) กำหนดผลไว้เพียง ริบ (ผู้วางมัดจำผิด) หรือ คืน (ผู้รับมัดจำผิด) ส่วนการคืน สองเท่า เป็นเรื่องของ ข้อตกลง/เบี้ยปรับ ที่ระบุไว้ในสัญญา ไม่ใช่ผลอัตโนมัติของมัดจำทุกกรณี ดังนั้นถ้าอยากได้ความคุ้มครองนี้ ต้องเขียนในสัญญาให้ชัด และหากมีข้อพิพาทจริง ควรปรึกษาทนายความเป็นรายกรณี
เงินจอง — ทำไมต้องอ่านเงื่อนไขให้ครบ
เพราะกฎหมายไม่ได้นิยาม "เงินจอง" ไว้ ผลของมันจึงเป็นไปตามที่คู่สัญญาตกลง เช่น:
- บางโครงการเขียนว่า "เงินจองไม่คืนทุกกรณี" — ถ้าคุณเปลี่ยนใจ เงินหาย
- บางที่ให้ นับรวมเป็นมัดจำ/ราคา เมื่อทำสัญญาต่อ
- บางสัญญาระบุ "คืนเงินจองหากกู้ไม่ผ่าน" — ข้อนี้สำคัญมากสำหรับคนกู้ธนาคาร
เช็กก่อนวางเงินจอง: ถ้าไม่ทำสัญญาต่อ คืนไหม? ถ้ากู้ไม่ผ่าน คืนไหม? เงินจองนับรวมเป็นราคาหรือไม่? — ให้เขียนเป็นลายลักษณ์อักษรทุกข้อ
เรื่องกู้ไม่ผ่านสำคัญเป็นพิเศษ ถ้าคุณจะกู้บ้าน ควรรู้เรื่องวงเงินและ LTV ก่อน อ่าน LTV คืออะไร กู้บ้าน 100% ได้ไหม เพื่อประเมินโอกาสกู้ผ่านก่อนวางเงิน
มัดจำ vs เบี้ยปรับ — อย่าสับสน
อีกคู่ที่คนสับสนคือ "มัดจำ" กับ "เบี้ยปรับ":
| | มัดจำ | เบี้ยปรับ | |---|-------|----------| | นิยาม | เงินที่ส่งมอบจริงตอนทำสัญญา | จำนวนที่ตกลงจะชดใช้หากผิดสัญญา | | มาตรา | ปพพ. 377-378 | ปพพ. 379 เป็นต้นไป | | จ่ายเมื่อ | ตอนทำสัญญา | เมื่อผิดสัญญา (อาจยังไม่จ่ายตอนแรก) | | ศาลลดได้ไหม | เป็นไปตามมาตรา 378 | ศาลลดเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนได้ |
สัญญาจะซื้อจะขายที่ดีมัก มีทั้งสองอย่าง — มัดจำเป็นเงินก้อนที่วางจริง และเบี้ยปรับเป็นบทลงโทษเพิ่มถ้าฝ่ายใดเบี้ยว ดูโครงร่างข้อความสัญญาที่รวมทั้งมัดจำและเบี้ยปรับใน ตัวอย่างสัญญาซื้อขายที่ดิน
วางเงินยังไงให้ปลอดภัย
- ทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร — ระบุว่าเงินที่วางเป็น "มัดจำ" หรือ "เงินจอง" และเงื่อนไขการคืน/ริบ
- โอนผ่านธนาคาร — เก็บสลิปเป็นหลักฐาน อย่าจ่ายเงินสดเปล่าๆ
- ระบุผลกรณีผิดสัญญาทั้งสองฝ่าย — ทั้งผู้ซื้อและผู้ขาย ไม่ใช่เขียนข้างเดียว
- ใส่เงื่อนไข "กู้ไม่ผ่านคืนเงิน" ถ้าจะกู้ธนาคาร
- เช็กเจ้าของแท้ + โฉนดแท้ก่อนวาง — อย่าวางมัดจำให้คนที่ยังไม่แน่ใจว่าเป็นเจ้าของ
เรื่องมัดจำ-เงินจองเป็นส่วนหนึ่งของการซื้อขายที่ปลอดภัย อ่านเช็กลิสต์เต็มก่อนวางมัดจำใน คู่มือซื้อบ้าน–ที่ดินปลอดภัย ไม่โดนโกง
ถ้าไม่แน่ใจว่าเงินที่กำลังจะวางเป็นมัดจำหรือเงินจอง และเงื่อนไขคืนไหม ทักไลน์ให้ช่วยอ่านสัญญาก่อนได้ฟรี ก่อนควักเงินทุกครั้ง
หมายเหตุ: บทความนี้อธิบายหลักกฎหมายทั่วไป ณ ปี 2569 เพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษาเฉพาะกรณี ก่อนดำเนินการควรตรวจสอบถ้อยคำในสัญญาและปรึกษาทนายความ
❓ คำถามที่พบบ่อย
มัดจำกับเงินจองต่างกันยังไง?▼
มัดจำเป็นคำที่กฎหมายรับรอง (ปพพ. มาตรา 377-378) คือเงินที่ส่งมอบเพื่อเป็นหลักฐานว่าทำสัญญาและเป็นประกันการปฏิบัติตามสัญญา ถ้าผู้วางผิดสัญญาอาจถูกริบ ส่วนเงินจองเป็นคำทางการค้าที่ไม่มีนิยามตายตัวในกฎหมาย ผลทางกฎหมายจึงขึ้นอยู่กับข้อความในสัญญาว่าตกลงกันไว้อย่างไร
วางมัดจำแล้วผู้ซื้อไม่ซื้อ ได้เงินคืนไหม?▼
โดยหลักตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 378 ถ้าผู้วางมัดจำ (ผู้ซื้อ) เป็นฝ่ายผิดสัญญาไม่ปฏิบัติตาม ผู้รับมัดจำมีสิทธิริบมัดจำได้ ดังนั้นถ้าจู่ๆ ไม่ซื้อโดยไม่มีเหตุตามสัญญา มักไม่ได้เงินคืน เว้นแต่สัญญาระบุเป็นอย่างอื่น หรือผู้ขายเป็นฝ่ายผิดเอง
ผู้ขายผิดสัญญา ผู้ซื้อได้อะไร?▼
ถ้าผู้รับมัดจำ (ผู้ขาย) เป็นฝ่ายผิดสัญญา ผู้ซื้อมีสิทธิเรียกมัดจำคืน และหากในสัญญาระบุเบี้ยปรับหรือให้คืนเป็นสองเท่าไว้ ก็เรียกได้ตามที่ตกลง นอกจากนี้อาจฟ้องบังคับให้โอนตามสัญญา หรือเรียกค่าเสียหายเพิ่มได้ ดังนั้นควรระบุผลกรณีผู้ขายผิดสัญญาให้ชัดในสัญญาจะซื้อจะขาย
เงินจองคืนได้ไหม?▼
ขึ้นอยู่กับข้อตกลง เพราะเงินจองไม่มีนิยามตายตัวในกฎหมาย บางโครงการเขียนว่าเงินจองไม่คืนทุกกรณี บางที่ให้นับรวมเป็นส่วนหนึ่งของมัดจำหรือราคา ก่อนวางเงินจองต้องอ่านเงื่อนไขให้ครบว่า ถ้าไม่ทำสัญญาต่อจะคืนหรือไม่ และถ้ากู้ไม่ผ่านจะคืนไหม
มัดจำกับเบี้ยปรับต่างกันยังไง?▼
มัดจำคือเงินที่ส่งมอบจริงตอนทำสัญญาเพื่อเป็นประกัน (ปพพ.377) ส่วนเบี้ยปรับคือจำนวนเงินที่ตกลงกันว่าจะชดใช้หากผิดสัญญา (ปพพ.379 เป็นต้นไป) ซึ่งอาจยังไม่ได้จ่ายจริงตอนทำสัญญา ศาลมีอำนาจลดเบี้ยปรับที่สูงเกินส่วนได้ แต่การริบมัดจำเป็นไปตามมาตรา 378 สัญญาที่ดีควรระบุทั้งสองให้ชัด
ควรวางมัดจำกี่เปอร์เซ็นต์?▼
ทั่วไปวางมัดจำ 5-10% ของราคาซื้อขาย บ้าน-ที่ดินมูลค่าไม่สูงมักวาง 10% ทรัพย์ราคาสูงอาจวาง 5-10% น้อยเกินไปผู้ขายอาจไม่ผูกพัน มากเกินไปหากมีปัญหาเรียกคืนยาก ที่สำคัญคือทำสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรและโอนผ่านธนาคารเก็บหลักฐานทุกครั้ง
สนใจซื้อ/ขายอสังหาฯ ในทั่วประเทศ?
แอด LINE ปรึกษาฟรี — ทีมงานตอบไวทุกวัน 9.00–20.00 น.
💬 ทักไลน์ ปรึกษาฟรี
